Pigmentvlekken/Hyperpigmentaties

Pigmentvlekken kunnen heel ontsierend zijn en je ouder doen lijken dan je bent. Er worden kapitalen uitgegeven aan crèmes die pigmentvlekken zouden ‘kunnen’ verwijderen volgens de fabrikant. Helaas vaak zonder resultaat.
 
Het is zelfs zo dat veel pigmentvlekken door cosmeticagebruik ontstaan
Pigment is een bruine kleurstof die wordt aangemaakt door pigmentvormende cellen (melanocyten). Deze melanocyten zitten in de onderste laag van je opperhuid. Niet zo heel diep in de huid dus. Onder invloed van zon neemt het aantal werkzame pigmentcellen en de aanmaak van pigment toe. Soms kan de huid mooi egaal kleuren, maar teveel zon, hormonale invloeden en huidontstekingen kunnen dit proces behoorlijk verstoren.

Postinfammatoire hyperpigmentatie
Deze vorm van hyperpigmentatie zien we bij huidproblemen die gepaard gaan met ontstekingsverschijnselen zoals acne, eczeem en bij psoriasis en na mechanische, thermische en chemische trauma’s.

Op de aangetaste huiddelen kunnen dan grillig gevormde donkere vlekjes ontstaan. Dit komt vaker voor bij een gepigmenteerde huid. Soms verdwijnen deze vlekjes vanzelf na een jaar. Is dit niet het geval dan kunnen ze vaak perfect verwijderd worden met laser, IPL en/of met de T-away.

Melasma/zwangerschapsmasker
Melasma is een vorm van hyperpigmentatie in het gezicht, waarbij de vlekken verergeren bij blootstelling aan zonlicht.

Een vaak voorkomende vorm van melasma is chloasma (zwangerschapsmasker). Hierbij zien we donkere gepigmenteerde, grillig gevormde vlekken in het gezicht. Ze komen voor in een symmetrische vorm op het voorhoofd, de slapen, wangen, kin en bovenlip. Vaak spelen een combinatie van erfelijkheid, zonlicht, hitte en hormonen een rol. Melasma kan na de zwangerschap verdwijnen, maar ook blijven bestaan.

Ook bij gebruik van de anticonceptiepil kan chloasma ontstaan. Indien men stopt met de pil verdwijnen de plekken vaak niet meer.

Bij een melasma is sprake van een toename van zowel het aantal pigmentvormende cellen en de activiteit van deze cellen.

Melasma is vaak goed te behandelen met IPL, Elight of lasertherapie. Ook speciale peelings kunnen helpen. Hoe dieper het pigment in de huid zit, hoe moeilijker het te behandelen is.

Oppervlakkig gelegen melasma in de huid is bruin van kleur. Dieper gelegen melasma is grijzer van kleur en dus moeilijker te behandelen.

Een arts zal in geval van melasma vaak een crème op basis van hydroquinone voorschrijven. Deze stof kan de huid echter flink irriteren. Niacinamide verwerkt in een crème blijkt evengoed te werken. Voor deze stof heb je ook geen doktersrecept nodig, wat voor hydroquinone wel geldt.
Vermijd zon bij pigmentvlekken en gebruik dagelijks een goede zonbescherming. Pas ook op met harsbehandelingen om te ontharen.

Ouderdomsvlekken/levervlekken/zonnevlekken/lentigo
Ouderdomsvlekken hebben echter niets met de lever te maken. Ze worden zo genoemd vanwege hun leverkleur. Ze komen heel veel voor op huiddelen die het meeste aan zonlicht zijn blootgesteld. Ze ontstaan voornamelijk bij mensen na de leeftijd van vijftig jaar in het gelaat en op handen en armen. Ze zijn het gevolg van huidbeschadiging door de zon. Bij een zonbeschadigde huid zien we ook vaak rode schilferige plekken en rimpelvorming.

De vlekken zijn scherp begrensd en gemiddeld één centimeter groot. Ze blijven het hele jaar door zichtbaar. Make-up en camouflage is een mogelijkheid, maar het meest effectief is laser, IPL, Elight of de T-away behandeling.

Pityriasis versicolor/zomerse pigmentvlekken
Deze vlekken treden alleen in de zomer op en verdwijnen in het najaar weer als de winter begint. De huidaandoening is onschuldig van aard.

Pityriasis versicolor wordt veroorzaakt door een schimmel. Dit zien we vaker bij mensen met een donkere, vette huid en bij tropische temperaturen.
De vlekken kunnen donkerder maar ook lichter zijn. Vandaar de naam versicolor. Ze komen het meest voor op de rug, borst en bovenarmen, maar ze komen ook voor op andere lichaamsdelen. Vaak zie je een schilfervorming die versterkt kan worden door de huid ter plaatse in schuine richting op te trekken.
Pityriasis versicolor kan behandeld worden met crèmes met schimmeldodende ingrediënten. De kans dat het terugkeert is wel aanwezig.

Andere oorzaken van pigmentvlekken
Een pigmentvlek kan tevens ontstaan na veelvuldig krabben, het dragen van schurende kledingstukken of helmen, als restverschijnsel na gebruik van teerproducten of na contact met planten en röntgenstralen. Ook bij bloedarmoede, psoriasis, eczeem, jeuk, lupus, nier- en leverproblemen en bij leukemie kunnen pigmentvlekken ontstaan. Ook bij medicijngebruik, schildklierproblemen en een onbalans in de bijnieren kunnen pigmentvlekken optreden. Tevens spelen hormonale invloeden zoals zwangerschap en pilgebruik een rol.

De oorzaken van schildklierproblemen kunnen gelegen zijn in een auto-immuunziekte, hormonale problemen, na operaties, bestralingen, bij erfelijke factoren, medicijngebruik en een gebrek aan jodium.

Vitamine C, vitamine E en vitamine B-complex ondersteunen zowel een te snelle schildklierwerking en een te langzame schildklierwerking. Schilklierproblemen kunnen tevens acne en een droge huid verergeren.
 
Vermijd bij pigmentvlekken producten met chemische hydroquinone en kojiczuur. Deze zijn beide heel slecht voor de huid.

Ingrediënten in huidverzorgingsproducten die de vorming van pigmentvlekken kunnen stimuleren zijn:

  • Geurstoffen zoals citrus, jasmijn, sinaasappel, bergamot, mandarijn, grapefruit, limoen, lavendel, rozemarijn, vijg, engelwortel, Sint-janskruid, tea tree, gember, ylang ylang en musk ambrette. 
  • Kleurstoffen zoals henna en AZO-kleurstoffen
  • Plantenextracten
  • Medicinale stoffen zoals benzoylperoxide, maar ook vaseline 
  • Medicijnen zoals pijnstillers, celgroeiremmende middelen, anti-malaria middelen, antibiotica, psoralenen, teer en de anticonceptiepil (vooral de diane-35) 


Depigmentaties/hypopigmentaties

Hypopigmentaties/depigmentaties
 

Spreken we bij pigmentvlekken van hyperpigmentaties, bij plekken waar het pigment minder of afwezig is, spreken we van hypopigmentaties of depigmentaties. 
Bij hypopigmentaties is pigment dat voorheen wel aanwezig was verloren.
Het verdwijnen van het pigment uit de huid kan diverse oorzaken hebben:
 
Vitiligo
Vitiligo is een erfelijke auto-immuunaandoening die wordt veroorzaakt door auto-antistoffen die zich richten op de lichaamseigen melanocyten (pigmentcellen). Het immuunsysteem valt dus de eigen pigmentcellen aan.

De vlekken zijn wittig van kleur en scherp begrensd. De grootte, de vorm en het aantal vlekken kan van persoon tot persoon verschillen. De haren in het aangetaste pigmentloze huiddeel zijn ook pigmentloos. De vlekken komen het meeste voor op de handruggen, in het gelaat en de oksels. De vlekken zijn heel gevoelig voor zonlicht en verbranden heel snel. Een goede zonbescherming is dus van groot belang.

Behandeling van vitiligo is moeilijk. Vaak zie je dat vitiligo samengaat met schildklieraandoeningen, diabetes mellitus en bepaalde soorten bloedarmoede. Er kan gekozen worden voor camouflage of dermatografie. Dit is het inkleuren van de huid met een medische pigmentatietechniek. Een soort permanent make-up voor medische toepassing.

Een aanvullend supplement van vitamine B12 en vitamine C kan een lichte verbetering geven. Deze vitaminen zijn namelijk betrokken bij de vorming van pigment. Neem vitamine B12 in de vorm van een zuigtablet in, omdat deze vitamine vaak slecht door het lichaam wordt opgenomen. Vaak heeft dit dan met te weinig maagzuur te maken.

Depigmentatie na brandwonden
Depigmentaties komen ook voor bij brandwonden waarbij de onderliggende lederhuid vernietigd is. Dit kan ook optreden na bevriezing. Ook hier kan gekozen worden voor camouflage of voor dermatografie.

Depigmentaties na huidontstekingen
Na huidontstekingen kunnen zowel hyperpigmentaties en hypopigmentaties ontstaan. Vooral bij mensen met een donkere huid, psoriasis en bij atopisch eczeem.
 
Bij hypopigmentaties is er sprake van een stoornis in de overdracht van de melanosomen van de pigmentvormende cel naar de huidcel. De zwelling die optreedt bij een ontsteking vormt hier het obstakel voor een goede overdracht.
 
Het verdwijnen van het pigment kan tevens veroorzaakt worden door de volgende stoffen:
Butylated hydroxyanisole/BHA: dit is een conserveringsmiddel en antioxidant.
Butylhydroxytoluene/BHT/Butylated hydroxytoluene: dit is een antioxidant.
Hydroquinone/Hydrochinon: wordt toegepast in crèmes bij hyperpigmentaties. Het is een phenol dat ook kan leiden tot een allergie.
Tulpenbollen en lelieplanten: in de tuin.  
Kwik verbindingen: zoals mercury ammonium chloride.  
2-Phenylphenol: toegepast als conserveermiddel.
4-tert-butylcatechol: toegepast als antioxidant. 
Formaldehyde: een conserveringsmiddel. 
Benzoylperoxide: deze stof werkt bacterieremmend bij acne.
Tretinoïne en corticosteroïden: in medische zalven. 
De schimmel Pityrosporum 
Cinnamic aldehyde: kaneelgeurstof.
Essentiële olie van vanille en sandelhout 
 
Ik begrijp dat hier enkele moeilijke benamingen bijstaan. Indien ze in een product verwerkt zijn, is dit terug te vinden bij de ingrediënten. Deze stoffen moeten dus op de verpakking vermeld zijn. Het loont de moeite de ingrediënten te bekijken.